مدت‌ها است كه پرسشي در مورد برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه نه در ايران كه در سراسر جهان براي‌ام مطرح شده است. دوستاني كه در حال حاضر به اين برنامه‌ها مي‌پردازند آيا مي‌توانند كمكي به من كنند. پرسش‌هاي اساسي در اين زمينه براي من از اين قرار است:

1- ميزان موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه Ùˆ ارتقاي Ø³Ù„امت Ø¨Ø§ شاخص‌هاي بروز اولين مصرف،‌ حركت از مصرف به سوءمصرف Ùˆ وابسته‌گي، Ùˆ حركت از مواد سبك به مواد سنگين در جهان Ùˆ احيانا ايران Ú†Ù‚در بوده است؟

2- ميزان موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه و ارتقاي سلامت با شاخص سلامت روان چقدر بوده است؟

WHO یک Ú©ØªØ§Ø¨ خوشگل در زمینه پیشگیری از اختلالات روان (از جمله اعتیاد) Ù‡Ù…ین پارسال منتشر کرده. از پایگاهش هم Ù…ÛŒ شود پیاده اش کرد.

در مركز ملي مطالعات 3-2 متا آناليز از حدود 200 برنامه پيشگيري اوليه كه نايدا انجام داده Ùˆ منتشر كرده هست، وجود دارد كه فكر كنم كمك كننده باشد. البته در باره بند يك مورد دوم Ùˆ سوم كه  به سمت پيشگيري ثانويه مي رود ،بعيد است روي Ø§Ø±ØªÙ‚اي سلامت Ø¢Ù†Ù‡Ø§ مطلبي پيدا شود. 

البته من تازگي 15 مقاله در باره اثربخشي پيشگيري اوليه در مدارس را خواندم Ùˆ هريك را در يك صفحه خلاصه Ùˆ جمع بندي كردم، اما در باره شاخص هايي كه دكتر فيض گفتند نيست.

به هرحال دكتر فيض ،آنها را نزد خانم بيات مي گذارم، اگر آمديد Ùˆ من نبودم هم متا اناليز Ùˆ هم خلاصه ها را مي توانيد نگاهي بيندازيد.بعضي از روز هاي زوج هم خودم هستم.  .

در كنابي كه سازمان ملل و سازمان جهاني بهداشت منتشر كرده اند، صريحا نوشته كه شاخص هاي موفقيت برنامه هاي پيشگيري اوليه و ارتقاء سلامت از هم تفكيك ناپذير ند.

 Ø³Ø¦ÙˆØ§Ù„ ميزان موفقيت است، اول بد نيست كه شاخص هاي برنامه موفق را مرور كنيم. مثلا در باره برنامه هاي مدرسه محور در مجله اديكشن سال 2004 :

1-  Ø¯Ø§Ø´ØªÙ† پايه نظري قدرتمند Ùˆ مباني شفاف براي توصيف Ùˆ تفسير پيشرفت برنامه Ùˆ هدايت

جسورانه

تلفيق عناصر مهارت آفريني و آموزش روانشناختي

دقت به وضعيت دانش آموزان در معرض مداخله از نظر: وقت مناسب،مدت مناسب،تواتر و عمق مداخله پيشگيرانه.

وفاداري به محتواي مداخله از طريق پايش.

آموزش مناسب معلماندر مراحل طراحي، برنامه ريزي، اجرا و ارزشيابي.

طراحي محتواي آموزش با مشاركت مخاطبان

به حد اكثر رساندن سرمايه گذاران

استفاده از سياستگذاري درون مدرسه اي مستمر

طراحي و ايجاد پيوند ميان اين برنامه و برنامه هاي مكمل تا حد امكان .

اگر برنامه پيشگيرانه اي در بررسي فرايند اجرا به اين شاخص هاي مبتني بر شواهد مطابق بود مي توان به اثر بخشي اش باور داشت، حتي اگر فقط با يك پيش ازمون و پس آزمون ساده سنجيده شود.

البته جلسات ياد آور (بوسترسشن)هم خيلي اهميت دارد..

خلاصه مقاله:School-Based Drug Abuse Prevention Programs Ineffective Clinical Question: Are school-based drug abuse prevention programs, specifically Drug Abuse Resistance Education (D.A.R.E.), effective? Setting: Various (meta-analysis) Study Design: Meta-analysis (other) Synopsis: The authors criticized a previous systematic review because it included non-peer-reviewed publications (including annual reports to funding agencies) and studies that failed to report prevention of actual drug use. These authors systematically reviewed several databases and identified 11 studies that were published in peer-reviewed journals, included a control or comparison group, and had both preintervention and postintervention assessments of alcohol, illicit drug, and tobacco use. The authors did not describe any attempts to find unpublished literature. Additionally, they did not explain how the data were extracted, and they did not assess the quality of the studies. All told, D.A.R.E. is ineffective in preventing the use of alcohol, illicit drugs, or tobacco. Bottom Line: D.A.R.E. is ineffective in preventing the use of alcohol, illicit drugs, and tobacco. A systematic review not referenced by these authors similarly found D.A.R.E. to be ineffective (United States General Accounting Office.

در جست‌وجوها اين را ديدم:

http://www.gao.gov/new.items/d03172r.pdf

خلاصه‌اش از اين قرار است:

اين هم يكي ديگه:

Abstract:
Objective: To identify and summarize rigorous evaluations of psychosocial and educational interventions aimed at the primary prevention of alcohol misuse by young people aged up to 25 years, especially over the longer term (>3 years).

Methods: Cochrane Collaboration Systematic Review.

Data sources: A comprehensive search of 22 databases and recursive checking of bibliographies for randomized and non-randomized controlled trials and interrupted time-series studies.

Main outcome measures: Objective or self-report measures of alcohol use and misuse.

Results: Fifty-six studies were selected for inclusion in the systematic review. Twenty of the 56 studies showed evidence of ineffectiveness. No firm conclusions about the effectiveness of prevention interventions in the short- and medium term were possible. Over the longer term (>3 years), the Strengthening Families Programme (SFP) showed promise as an effective prevention intervention. The Number Needed to Treat (NNT) for the SFP over 4 years for three alcohol initiation behaviours (alcohol use, alcohol use without permission and first drunkenness) was 9 (for all three behaviours). One study also highlighted the potential value of culturally focused skills training over the longer-term (NNT = 17 over 3.5 years for 4+ drinks in the last week)

Conclusions: (1) Research into important outcome variables needs to be undertaken; (2) the methodology of evaluations needs to be improved; (3) the SFP needs to be evaluated on a larger scale and in different settings; (4) culturally focused interventions require further development and rigorous evaluation; and (5) an international register of alcohol and drug misuse prevention interventions should be established and criteria agreed for rating prevention interventions in terms of safety, efficacy and effectiveness.

(C) 2003 Blackwell Science Ltd.

اين هم يكي ديگه:

Background: Several systematic reviews of school-based smoking prevention trials have shown

Methods: We searched online bibliographic databases and reference lists from review articles and

Results: The abstracts or full-text articles of 177 relevant studies were examined, of which 8 met

Conclusions: Few studies have evaluated the long-term impact of school-based smoking prevention

خلاصه مقاله:

قول مي‌دم آخريش باشه.

Addiction, Volume 92, Number 5, 1 May 1997, pp. 531-538(8)

In a systematic review we assessed the methodological quality of evaluations of alcohol misuse prevention programmes for young people, and recorded evidence of effectiveness. Studies were identified through systematic searches of electronic databases; hand searches of all obtained papers, existing reviews and several journals; and mailshots to key organizations, conferences and individuals. Relevant papers were checked and cross-checked by members of the review team, and only those studies with an experimental or quasi-experimental design and positive attributes on a number of other quality criteria were included in the review. After pre-screening over 500 papers which reported prevention programmes, information was systematically abstracted from 155 papers. Only 33 studies merited inclusion in the review, and most of these had some methodological shortcomings. Twenty-one studies reported some significant short- and medium-term reductions in drinking behaviour. Of two studies which carried out longer-term evaluations, only one reported a significant longer-term effect, with small effect sizes. No factors clearly distinguished partially effective from ineffective or harmful prevention programmes. In conclusion, the lack of reliable evidence means that no one type of prevention programme can be recommended. In particular there is a need to carry out well-designed scientific evaluations of the effectiveness of current or new prevention efforts which target young people's alcohol misuse.

خيلی جالب بود. البته من می خواستم اول اين نتيجه گيری را به نحو ديگری بکنم، تا خودم را رسوندم خيلی گذشته بود.

البته انچه که می خواهم بنويسم به نظرم تکراری است ولی ....

سوال فيض زاده بزرگ:

ميزان موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه و ارتقاي سلامت با شاخص‌هاي بروز اولين مصرف،‌ حركت از مصرف به سوءمصرف و وابسته‌گي، و حركت از مواد سبك به مواد سنگين در جهان و احيانا ايران چقدر بوده است؟

2- ميزان موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه و ارتقاي سلامت با شاخص سلامت روان چقدر بوده است؟

به نظرم اساسا اين سوال اشکال دارد، يا بهتر بگويم زيرساخت فکری حاکم بر اين سوال ايراد دارد.  چرا Ú©Ù‡ سوال از پيش فرض های دنيای پزشکی آمده، در حاليکه وقتی بحث پيشگيری اوليه Ù…ÛŒ ايد پيش فرض ها بايد با علوم اجتماعی Ùˆ روانشناسی Ùˆ ... مطابقت کند.

مثلا در علوم انسانی حتما بايد ديدگاه را تعريف کرد ، آيا از ديد روانکاوی بحث کنيم رفتاری يا ... چون با اين پيش فرض های مختلف، و در نظريه های مختلف اساسا دنيا متفاوت ديده می شود. شما پزشک ها !!! عادت کرده ايد وقتی گفتيد قلب، همه جای دنيا قلب ها مثل هم باشد اما ما !! وقتی می گوييم روان، يا اجتماع .....روی هيچی!! حرف می زنيم و ....

بايد پرسيد منظور از پيشگيری چيست؟ منظوز از اعتياد چيست؟ برنامه هايي Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ خواهند از اعتياد به مواد مخدر پيشگيری کنند Ú†Ù‡ اسيب شناسی را برای اعتياد در نظر گرفته اند؟ مثلا آيا سوء مصرف يا وابستگی به مواد را درمانی برای ÙŠÚ© بيماری فرض کرده اند يا اصل سوء مصرف را بيماری Ù…ÛŒ دانند. آيا فرد را موضوع بيماری Ù…ÛŒ دانند يا سيستمی Ú©Ù‡ بيماری را توليد Ù…ÛŒ کند Ú©Ù‡ مثلا اگر تعداد بيماران ÙŠÚ© سيستم را Ú©Ù… کنيم سيستم خودش تعداد ديگری را بيمار Ù…ÛŒ کند؟ به قول دکتر سهامی، روانپزشک خانواده، Ù…ÛŒ گفت چطور به پدر خانواده بگوييم Ú©Ù‡ اگر افسردگی پسرت خوب شود تو مريض Ù…ÛŒ شوی!!!  شايد پزشکان محترم اين را قبول نداشته باشند، اما بالاخره اينقدر دليلبرای ناکامی برنامه ها پيدا Ù…ÛŒ کنند تا به فکر بيفتند Ú©Ù‡ شايد از اساس چيزی به نام پيشگيری Ùˆ بيماری به نام اعتياد وجود خارجی نداشته باشد تا ما بخواهيم آن را از مهد کودک پيشگيری کنيم!!ØŒ ÙŠÚ© مثال ديگر، دکتر مکری Ù…ÛŒ گفت تحقيقی را خوانده Ú©Ù‡ وقتی هروئينی های ÙŠÚ© جامعه را جمع کنند تعداد ترياکی ها بيشتر Ù…ÛŒ شود تا بالاخره هروئينی ها به تعادل برسند Ùˆ طاهری نخست مطلبی در فصلنامه علوم شناختی ترجمه کرده بود Ú©Ù‡ در قرن بيستم، منحنی برنامه های پيشگيری با مصرف مواد هيچ ارتباطی نداشته، ما کار خودمان را Ù…ÛŒ کرده ايم آنها کار خودشان را.

اما در اين سوال اين پيش فرض است Ú©Ù‡ : ÙŠÚ© چيزی در بيماری به نام معتاد است Ú©Ù‡ در قبل از وقوع آن بيماری Ù…ÛŒ شود جلوی ورود يا توليد عاملش را گرفت، حالا Ù…ÛŒ خواهد موفقيت تاثيرش را حساب کند. اما در عمل  در بيماری بودن Ùˆ در وجود چيزی قبل از چيز ديگری در سنی قبل از سن ديگری Ùˆ ... Ø´Ú© است..

اساسا ديدگاه ارتقاء سلامت هم جنس ان طوری است Ú©Ù‡ اين جور  سنجس موفقيت ها را در خود ندارد. ( نمونه اش مطلبی است Ú©Ù‡ خانم دکتر خستو در همين موضوع اورده است)

در ديدگاه ارتقاء سلامت، ما مردم را برای کنترل عوامل موثر بر سلامتی شان توانمند Ù…ÛŒ  کنيم. تا Ú†Ù‡ کنند؟ تا آن کاری را بکنند Ú©Ù‡ فکر Ù…ÛŒ کنند ÙŠÚ©ÛŒ از عوامل مخل سلامت شان را کنترل Ù…ÛŒ کند. اين موضوع هم Ù…ÛŒ تواند خيلی چيز ها باشد، اما در مجموع هر کاری Ú©Ù‡ بکنند حالشان يا ول بينگ شان را بهتر Ù…ÛŒ کند Ùˆ لذا ...چقدر؟ چطور؟ ما نمی دانيم اما Ù…ÛŒ دانيم Ú©Ù‡ در صورتی برنامه ارتقاء سلامتی موفق است يا موثر است Ú©Ù‡ اصول ان رعايت شده باشد Ùˆ فعلا هم Ù…ÛŒ دانيم Ú©Ù‡ اصولش يعنی انسان بودن- تا اين حد Ú©Ù„ÛŒ- Ùˆ انسان کسی است Ú©Ù‡ تلاش Ù…ÛŒ کند، مشارکت Ù…ÛŒ کند، پيگير حق اش است Ùˆ ... با هر طرح Ùˆ پروژه ای.

به همين دليل هم شاخص موفقيت برنامه های پيشگيری اوليه از اعتياد بر اساس ديدگاه ارتقاء سلامت مثلا ميزان مشارکت مردم برای اين موضوع است. تا مشارکت کنند و کاری را انجام دهند ( که نمی دانيم چه کاری است- شايد از جنس قانون گذاری هم باشد)تا سلامت شان بهتر شود، تا حالشان بهتر شود، تا مجبور نشوند برای حال کردن سراغ حال اور ها بروند و ....

حالا اگر بخواهيم کليه برنامه های سلامت روان Ùˆ ارتقاء سلامت Ùˆ ... در دانش اموزان را بررسی کنيم Ù…ÛŒ شود از اساس همه آنها را  از نظر تئوريک باطل دانست. مگر آنکه برنامه پيشگيرانه آنها در مدرسه، به انسانی تر زندگی گردن انسانی به نام دانش اموز Ú©Ù…Ú© کند اولا معلوم نيست چرا اسمش پيشگيری از اعتياد است نه آموزش دموکراسی يا حقوق شهروندی يا کلاس انشاء Ùˆ ثانيا چطور Ù…ÛŒ خواهيم با ÙŠÚ©ÛŒ دو ماه پروژه ای در مقطع سنی ابتدايي، توانمندی روانی فردی را در سن مثلا 20 تا 30 سالگی حساب کنيم. يعنی دنيای انسانی را با اين همه متغيير Ú©Ù‡ اکثرا سيستمی Ùˆ اجتماعی است Ùˆ به قيمت جهانی نفت بيشتر ارتباط دارد با کلاس اموزش شيوه های نه گفتن ÙŠÚ© منحنی خطی بکشيم Ùˆ ....  

حالا که اينقدر به پزشکان محترمی مثل خودم لطف کردم با اين موضوع ختمش کنم،

کشور ما گرفتار دو قشر است، آنها Ú©Ù‡  فکر Ù…ÛŒ کنند همه علم نزد آنان است Ùˆ علم يعنی علم الاديان Ùˆ گروه دوم Ú©Ù‡ فکر Ù…ÛŒ کنند همه علم يعنی علم الابدان Ùˆ نزد انها هم هست Ùˆ جالب تر اينکه فرزندانشان را تشويق Ù…ÛŒ کنند تا در هر ÙŠÚ© از اين دو علم دانش بياموزند Ùˆ در مجالس اين قوم، متخصص اين علم برتر است نه جامعه شناس Ùˆ در مجالس آن قوم هم متخصص يا فوق تخصص آن علم برتر است نه جامعه شناس Ùˆ اين دو قشر اگر Ú†Ù‡ مطالعه متعددی به علت هوش زياد در علوم ديگر دارند Ùˆ به وضوع Ù…ÛŒ شود اين عمق مطالعه را درک کرد، مثل .... اما متاسفانه مشکل در درک جهان خارج از دريچه ذهنی اين علوم است. Ùˆ تفسير پيشگيری از اعتياد با منطق علم الاديان يا علم الابدان

قبل از ... يک وجه مشترک ديگرشان را هم گفته باشم.

 ÙŠÚ©ÛŒ برای اثبات نظراتش به بهار الانوار مراجعه Ù…ÛŒ کند  ديگری به اينترنت، چون در اين دو کتاب، هر Ú†ÛŒ جنس بخواهی هست، موافق Ùˆ مخالف، فقط گير Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ دهی، Ù…ÛŒ گويند خوب اين کتاب يا اينترنت، جمع اوری است Ùˆ داخلش همه چيز پيدا Ù…ÛŒ شود.

خلاصه مقاله:

تمامي صحبت‌هاي سعيد درست است ولي با يك شرط، قبول كنيم كه برنامه‌ي پيش‌گيري از اعتياد نداريم،‌قبول كنيم كه دفتر پيش‌گيري از اعتياد نداريم، قبول كنيم كه مشكلي به‌نام مشكل اعتياد نداريم. قبول كنيم كه همه‌ي ما از پزشك، روان‌شناس، اقتصاددان، سياست‌مدار، و ... درگير قضيه‌ي توسعه هستيم، همه‌ي كارمان را هم با هم انجام مي‌دهيم و الي آخر.

اين صحبت‌ها كاملن درست است، ولي بگذاريد نتيجه‌گيري عملي قضيه را ببينيم. به‌هر ترتيب يك دفتر و دستكي وجود دارد، يك برنامه‌هايي وجود دارد. يك تقسيم كاري وجود دارد. در ضمن نمي‌دانم چرا بايد هم‌چنان به دوگانه‌گي ذهن-بدن، فيزيك-متافيزيك، و ... ادامه بدهيم، اگر قبول كرده‌ايم كه ديدمان سلامت ديدمان زيستي-رواني-اجتماعي-معنوي است پس بايد دست از اين چندگانه‌گي‌ها برداريم و به‌طرف استفاده از تمامي ظرفيت‌ها برويم. علوم تجربي كه شامل تمامي علوم زيستي، رواني، و اجتماعي مي‌گردد مكاتب مختلفي دارد، مي‌توان در چارچوب يك مكتب ماند يا مكتب جديدي ساخت. ولي نبايد فراموش كرد كه تمامي مكاتب براي تفسير بهتر مشاهدات است.

اگر قايل به تقسيم كار شده‌ايم پس بايد قبول كنيم كه ارزش‌يابي برنامه‌ي اعتياد بايد با ارزش‌يابي برنامه‌ي آموزش و پرورش متفاوت باشد، حداقل در سطح اهداف مياني. البته اين تقسيم‌بندي نبايد ختم به اين شود كه اهداف برنامه‌ي پيش‌گيري از اعتياد به اهداف برنامه‌ي ارتقاي سلامت و ارتقاي حقوق انساني لطمه بزند.

برای من یکی، این نکته از همه عجیبتر است که با حرف هر دو دوست عزیزم موافق ام. و تازه فکر می کنم که هر دو یک چیزهایی را کم گفته اند. و تازه تر این که فکر می کنم آن کاستیها را خودم هم نمی توانم پر کنم.

مجبورم همین جور با تعجب تمام به بحثها گوش کنم.

علی جان،همانطور که می دانی، هميشه بحث ها علمی نيست، بعضی وقت ها بعضی ها که روانپزشکان ماهری هم هستند دوست دارند ببينند ما چطور می جنگيم، بالاخره همه بايد يکجوری کاررر کنند ديگر، با اين مقدمه اميدوارم بحث خوبی شود.

تمام گفته های علی درست است. به نظر من راه پيشگيری اوليه راه غلطی است. چون اساسا اعتياد را مثل فلج اطفال فرض کرده Ùˆ Ù…ÛŒ خواهد ايمن سازی عليه اعتياد را از دوره مهد کودک آغاز کند. چون هر Ú†Ù‡ نگوييم جامعه شناسی Ùˆ رفاه اجتماعی Ø¨Ù„ديم  Ùˆ انصافا هم بلديم اما باز سم پاشی Ùˆ سم زدايي Ùˆ ايمن سازی Ùˆ ... دروازه نگاه ما به دنيای ديگری است Ú©Ù‡ .... اصولا هم دفتر اعتياد دفتر پيشگيری Ùˆ امور اعتياد است نه دفتر توسعه، دفتر پيشگيری از اسيب ها هم Ú©Ù‡ وارد بحث طرح همياران Ùˆ برنامه اجتماع محور Ùˆ .. شد با هدف افزايش سرمايه اجتماعی Ùˆ...  به عنوان گوشه ای از برنامه های سلامت اجتماعی Ú©Ù‡ نام ديگر آن ( يا بخشی از آن) همان برنامه توسعه اجتماعی است کار Ù…ÛŒ کند.

پيشگيری اوليه يعنی کار کنيم Ú©Ù‡ ديگران معتاد نشوند، اما اگر نظريه self medication را قبول داشته باشيم بايد برای اين Ú©Ù‡ افراد داروی خانگی Ùˆ دوا های سنتی مصرف نکنند دوا های خوب ( ورزش-اوقات فراغت Ùˆ .. ) در اختيار مردم قرار دهيم Ùˆ کاری کنيم Ú©Ù‡ مردم به اين دارو  نياز نداشته Ùˆ  خلاصه تقاضايش نباشد. چرا مردم Ø§ÙŠÙ† دارو را مصرف Ù…ÛŒ کنند؟ چون خسته Ù…ÛŒ شوند، Ø¨Ø§ اين دارو حال Ù…ÛŒ کنند.چرا خسته Ù…ÛŒ شوند ØŸ چون Ø¬Ø§Ù…عه مدنی نيست، اشتغال Ú©Ù… است. امنيت شغلی نيست. کسی مراعات همسايه را نمی کند.بدرفتاری با کودک زياد شده Ùˆ ... ØŒ Ù…ÛŒ بينيد Ú©Ù‡ هيچکدام از اين کار ها کار سازمان بهزيستی نيست Ùˆ ... Ùˆ توليد سرمايه اجتماعی لازم برای کار های مرتبط با پيشگيری اوليه ( اوقات فراغت Ùˆ .. ) هم از چشم مردم مجری انها ربطی به اعتياد ندارد.

ورود ديدمان ارتقاء سلامت Ùˆ اجتماع محور Ùˆ اهميت آن کاملا مسجل است!!! ( جلو ÙŠÚ© اپيدميولوژيست  Ùˆ استفاده از کلمه کاملا مسجل!!! ) چون از طريق Ø¨ÙŠØ§Ù†ÙŠÙ‡ های جهانی توصيه شده است.استفاده از اين ايده هم توسط همه دستگاه ها شروع شد. قوه قضاييه  هم با شورا های حل اختلاف مردمی   نيروی انتظامی با پليس محله Ùˆ ... Ùˆ جالب تر اينکه وزارت بهداشت اول اسم بهداشت را به سلامت تبديل کرد Ùˆ بعد به قول معاون تحقيقات وزارت بهداشت، ÙŠÚ© تا سه سال است Ú©Ù‡ دانشگاه های مختلف برنامه های پژوهش مشارکتی مبتنی بر جامعه !!  را اجرا Ù…ÛŒ کنند Ùˆ ... اينکه بايد برنامه های دفتر اعتياد هم اجتماع محوری Ù…ÛŒ شد Ø´Ú©ÛŒ نيست. دکتر رزاقی هم در مصاحبه اش  نقد مهمی به مدل طرح جامعی داشت Ùˆ ....اما : تا آنجا Ú©Ù‡ من يادم هست ØŒ سی سال پيش Ú©Ù‡ دفتر اعتياد را از دفتر آسيب ها جدا کرديم!!!! بخاطر اين موضوع بود Ú©Ù‡ مسائلی Ú©Ù‡ مرتبط به امور اعتياد Ù…ÛŒ شود Ùˆ دنگ Ùˆ فنگ بيشتری دارد را به آنهايي بدهيم Ú©Ù‡ از کار با اعتياد بدشان نمی ايد. اسمش را هم گذاشتيم دفتر پيشگيری Ùˆ امور اعتياد Ùˆ کارش اين باشد Ú©Ù‡ به درمان Ùˆ .. به انگيزه پيشگيری فکر کند Ùˆ هر جا موضوع مربوط به امور اعتياد است آنها حاضر باشند. مثل قانون اعتياد، مجرم بودن، آگاه سازی، خانواده Ùˆ اعتياد Ùˆ ... به عبارتی قرار نبود پيشگيری اوليه در مهد کودک ها انجام دهند Ú©Ù‡ معلوم نيست چگونه آدم Ù…ÛŒ تواند مسئول مهد کودک را متقاعد کند Ú©Ù‡ اين آموزش يا تيم تشکيل دادن يا ... در 30 سال اينده Ø§Ø² .... Ø®Ø¯Ø§ را شکر دفتر پيشگيری از روسپيگری نداريم 

آنچه هدف اجتماع محور کردن برنامه های دفتر اعتياد بود برنامه های اين دفتر Ùˆ همه اموری بود Ú©Ù‡ به اعتياد مربوط بود.  يعنی برنامه های درمانی، بازپروری، مددکاری ØŒ آموزشی، کاهش آسيب Ùˆ توزيع سرنگ Ùˆ ... Ø§Ø¬ØªÙ…اع محور شود.

 Ø§Ú¯Ø± مردم ÙŠÚ© روستا Ù…Ø´Ú©Ù„ دارند، يعنی اب آشاميدنی سالم ندارند، بخاطر آن هم فقيرند، بخاطر فقر هم معتاد Ù…ÛŒ شوند، تهيه آب آشاميدنی سالم کار دفتر اعتياد نيست. . حالا اگر Ù…ردم معتقدند Ú©Ù‡ تهيه Ø¢Ø¨ آشاميدنی سالم به پيشگيری از اعتياد Ù…ÛŒ انجامد بايد به انها گفت حق با شما است اما به اولين فرمانداری مراجعه کنيد. وگرنه مشکلات کشيدن Ù†ÙØª از چاه  هم Ø¨Ù‡ اعتياد مربوط Ù…ÛŒ شود. Ù†Ù…ونه اش دردسری بود ÙŠÚ© تيم محلی ما معتقد شد!! تعطيل کردن ÙŠÚ© مدرسه ابتدايي  Ùˆ انتقال مدير مدرسه!!! به مدرسه ای Ø¯ÙˆØ± تر از محل سکونتش منتهی به اعتياد در محله Ù…ÛŒ شود Ùˆ حالا: بهزيستی Ú†Ù‡ Ú©Ù…Ú©ÛŒ Ù…ÛŒ تواند بکند. باور کنيد آنقدر برای موارد مشابه Ù¾ÙŠØ±Ø§Ù‡Ù† عثمانی به نام ارتباط آن مشکل با اعتياد مواجه شدم Ú©Ù‡ تمام  وقت ما را به اثبات عدم ارتباط کلاس کامپيوتر با اعتياد Ùˆ ... پر Ù…ÛŒ کرد هر چند قبول داشتيم Ú©Ù‡ شايد همه اينها باشد.تازه اين جمله Ú©Ù‡: شما Ú©Ù‡ نمی خواستی Ú©Ù…Ú© Ú©Ù†ÛŒ چرا گفتی تلاش  کنيم Ùˆ مشارکت، ما Ú©Ù‡ با بدبختی خودمان ساخته بوديم Ùˆ ....

اشکال فقط در اين بود Ú©Ù‡ ما بايد به جايي برويم Ùˆ  Ú©Ø§Ø±ÛŒ را بکنيم Ú©Ù‡ مردم آن را اعتياد Ù…ÛŒ دانند Ùˆ به امور اعتياد مربوط است. چون اعتياد مثل فلج اطفال نيست، پيشگيری از اعتياد هم مثل پيشگيری از فلج اطفال نيست.  ما بايد تيم های محلی کاهش آسيب های ناشی از اعتياد راه Ù…ÛŒ انداختيم. تيم هايي Ú©Ù‡ در محله راه بيفتاند Ùˆ هر کجا اعتياد به هر نحو مشکل ايجاد کرده Ùˆ صدمه فردی، خانوادگی Ùˆ اجتماعی ايجاد کرده است را کنترل کند Ùˆ گروه های همياران، در محله راه بيافتند Ùˆ بر روی سلامت اجتماعی کار کنند Ùˆ توسعه Ùˆ ....

 Ú†ÙˆÙ† واژه کاهش اسيب های ناشی از اعتياد  خيلی ها را ياد ايدز Ùˆ Ú†Ù†Ø¯ نفر معتادی Ú©Ù‡ شلوار ندارند Ù…ÛŒ اندازد Ùˆ برخی قسم خورده اند Ú©Ù‡ بگويند  پيشگيری مقدم بر درمان است Ùˆ افزايش قدرت انان در مرکز تصميم گيری Ø±Ø§Ù‡ را از اين مسير Ø®Ø§Ø±Ø¬ کرد Ùˆ برنامه های اجتماع محور دفتر اعتياد را Ø¢Ù†Ù‚در اوليه در اوليه کرد Ú©Ù‡ حالا همه نگران طرح جديد دفتر اعتياد برای جلب مشارکت Ù†ÙˆØ²Ø§Ø¯Ø§Ù† Ø¯Ø± تشکيل تيم Ù…حلی  به منظور افزايش تاب اوری شان در مکيدن شير مادر Ùˆ ...  شوخی نيست.  دور شدن از کاهش اسيب  تا مرز ارتباط  اموزش شيوه های Ù…Ú© زدن شير مادر جلو رفت Ùˆ اهميت پيشگيری بر ... تا مرز پيشگيری Ø¯Ø± سطح نوزادان جلو Ù…ÛŒ رود.  

وارد شدن در مسير کاهش اسيب با نگاه Ú©Ù„ÛŒ آن باعث Ù…ÛŒ شد Ú©Ù‡ مردم خرابه ها را Ú©Ù‡ پاتوق  قاچاقچيان است کنترل کنند. معتادان را به سوی ترک راغب کنند. زندگی را برای کسانی Ú©Ù‡ خشونت Ù…ÛŒ کنند Ùˆ معتادند تلخ کنند Ùˆ ... تا آسيب های فردی- خانوادگی Ùˆ اجتماعی روی مردم  با مشارکت خودشان Ú©Ù… تر شود.  تا وقت کافی برای وزارت نفت Ùˆ برنامه چهارم توسعه باشد Ú©Ù‡ Ùˆ وقت برای جلب Ùˆ ساماندهی مردم برای  برنامه های سلامت اجتماعی Ùˆ توسعه اجتماعی Ùˆ ... وگرنه نه ما Ù…ÛŒ مانيم Ùˆ نه توسعه ای

 Ø§Ù„بته ممکن است برخی از دوستان بگويند مقصود اين بوده است  اما کلمه تيم های پيشگيری از اعتياد آدم را به جلو گيری از اعتياد با جابجا کردن کشور افغانستان Ùˆ .. Ù…ÛŒ اندازد Ùˆ  کاهش آسيب، محافظه کارانه Ùˆ معتدلانه Ùˆ معقولانه، افراد را به فکر Ú©Ù… کردن، Ùˆ نه ريشه کنی، دردسری Ù…ÛŒ اندازد Ú©Ù‡ دامن گيرشان شده Ùˆ مسلما در محلاتی بهتر جواب Ù…ÛŒ داد Ú©Ù‡ اعتياد بيشتری دارد Ùˆ آلوده ØªØ± است، چون نياز بيشتر است Ùˆ ....

 Ø¨Ø§ÙˆØ± کنيد من الان هم نمی توانم اين مسير را شروع کنم هر چند دکتر رفيعی کاملا از اين نوع نگاه Ùˆ حرکت استقبال کرد. Ú†Ø±Ø§ØŸ چون  برنامه پيشگيری اجتماع محور، پيشگيری اوليه است. برنامه کاهش اسيب هم مال درمانی ها  است Ùˆ توزيع سرنگ.

يعنی گرفتار نقش Ø²Ø¨Ø§Ù† Ùˆ فرهنگ در تعيين جهت برنامه ها شديم Ùˆ تقدم وظايف اداری Ùˆ سازمانی بر کار درست Ùˆ اصولی . ( مثل تقدم پيشگيری بر درمان)

علی گفت:

تمامي صحبت‌هاي سعيد درست است ولي با يك شرط، قبول كنيم كه برنامه‌ي پيش‌گيري از اعتياد نداريم،‌قبول كنيم كه دفتر پيش‌گيري از اعتياد نداريم، قبول كنيم كه مشكلي به‌نام مشكل اعتياد نداريم. قبول كنيم كه همه‌ي ما از پزشك، روان‌شناس، اقتصاددان، سياست‌مدار، و ... درگير قضيه‌ي توسعه هستيم، همه‌ي كارمان را هم با هم انجام مي‌دهيم و الي آخر.

تمام مطالبی Ú©Ù‡ نوشتم برای اين بود Ú©Ù‡ بگويم پيشگيری اوليه از اعتياد داريم،امور اعتياد هم داريم، اما به آن معنی نبود Ú©Ù‡ مشکل اعتياد نداريم.حتی همه ما درگير توسعه  هم هستيم، اما بخاطر اصرار بر پيشگيری اوليه  Ùˆ قرابت آن با سلامت Ùˆ توسعه درگير کارهای دفتر پيشگيری از آسيب ها Ùˆ ... شده ايم. راه را کج رفته ايم.

خلاصه مقاله:

برطبق عادت مالوف مي‌خواهم از بي‌گويي شروع كنم تا به باربط برسم يا نرسم. داشتم با دوستي در مورد مشكل ايدز حرف مي‌زدم، من مي‌گفتم كه ايدز هم يك بيماري مانند بقيه‌ي بيماري‌ها است ولي او عقيده داشت كه اين‌طور نيست. دليل‌اش هم اين بود كه ضرباتي كه ايدز به توسعه‌ي آفريقا وارد كرده وحشت‌ناك است و ايدز مدارس را از معلم و دانش‌آموز خالي كرده است و ساير مشكلاتي كه اين بيماري در آفريقا ايجاد كرده و به‌راحتي ممكن است در هر منطقه‌ي ديگري هم ايجاد كند. در حالي كه تمام حرف‌هاي‌اش را كاملن قبول داشتم گفتم ولي تمام اين‌ها با كاري كه مالاريا كرده است غيرقابل مقايسه است، زيرا مالاريا موفق شده است ژن‌هاي قراضه‌اي مثل تالاسمي، فاويسم، و تمامي هموگلوبينوپاتي‌ها را كه بايد در طول تكامل حذف مي‌شدند سرحال و قبراق تا امروز انتقال دهد. اگر ايدز ساخته‌هاي دست انسان را نابود مي‌كند، مالاريا موفق شده است جلوي حذف ژن‌هاي معيوب را بگيرد.

اين داستان را گفتم تا با سعيد مخالفت كنم، سعيد از فلج اطفال مثال مي‌زند من هم از سل مثال مي‌زنم. داستان نمودار كاهش مرگ و مير در اثر سل در كشورهاي اروپايي ديگر يك مثال كلاسيك شده است. تا قبل از پيايش پاندمي ايدز و مساله‌ي مقاومت دارويي ميزان مرگ و مير سال از اوايل قرن نوزدهم شروع به پايين آمدن كرده بود و نكته‌ي بامزه اين‌كه استفاده از واكسن ب‌ث‌ژ و پيدايش درمان دارويي براي سل تنها تاثير كمي بر افزايش شيب اين كاهش داشته‌اند. مي‌بينيم كه بيماري‌هاي تابلويي مثل سل هم بيش‌تر از آن كه از پيش‌رفت‌هاي علم تب تاثير بپذيرند از روند كلي توسعه‌ي تاثير مي‌گيرند. برمي‌گردم سر همان مالارياي خودمان. فكر مي‌كنيد در سال‌هاي اخير چه عاملي بهتر توانسته است تعداد موارد مالاريا در روستاهاي سيستان و بلوچستان را كاهش دهد؟ اگر توانسته‌ايد حدس بزنيد كه برق‌دار شدن روستاها بوده است به‌خودتان تبريك بگوييد. وقتي مي‌گوييم ديدمان سلامت زيستي-رواني-اجتماعي است منظورمان تنها اعتياد و خودكشي و اين چيزهاي باكلاس نيست. مرض‌هاي بي‌كلاس و درپيتي مانند سل و مالاريا هم دقيقن همين‌طور است. حالا فوق‌اش سهم يك بعد در مورد يك مرض بيش‌تر است در مورد يك مرض كم‌تر، تازه تازه‌گي‌ها فهميده‌ام كه سهم هريك از اين ابعاد در ايجاد بيماري صددرصد است، اگر تعجب كرده‌ايد اين كار را نكنيد چون مجبور مي‌شوم يك سخنراني وحشت‌ناكي بكنم كه عاقبت آن جنون براي شما و بنده است.

اين همه صغرا و كبرا براي چي بود؟ مي‌خواستم با اين نظر مخالفت كنم كه مشكل اعتياد با بقيه‌ي مشكل‌ها فرق دارد، همه‌ي مشكل‌ها به‌يك اندازه با هم فرق دارند و به‌يك اندازه به‌هم شبيه‌اند. اگر يش‌گيري از اعتياد بايد اجتماع‌محور باشد پيشگيري از حناق هم بايد اجتماع‌محور باشد و اگر پيش‌گيري از حناق بايد مبتني بر شواهد باشد پيش‌گيري از اعتياد هم بايد مبتني بر شواهد باشد.

تا اين‌جا خيلي از حرف‌هاي‌ام مخالف حرف‌هاي قبلي‌ام به‌نظر آمده است. ولي زود خوش‌حال نشويد. من فكر مي‌كنم، و بسياري از مطالعاتي كه نمونه‌هايي را نشان‌تان دادم هم هم‌اين را مي‌گويند، كه پيش‌گيري اوليه از مصرف مواد به‌شكلي كه ما فكر مي‌كنيم وجود ندارد يا حداقل برنامه‌هاي موجود در اين زمينه موفق نبوده است. مشكل هم نفت و برنامه‌ي پنج‌ساله‌ي هزارم نيست، چه كسي گفته است اگر وضع اقتصاد خوب بشود مصرف مواد كم مي‌شود؟ چه كسي گفته است كه اگر بي‌كاري ازبين برود مصرف مواد كم مي‌شود؟ درست است كه نظر مردم بايد اجرا شود ولي اين به‌معني درست بودن نظر آن‌ها نيست. ما مثلن باسوات‌ها بايد سعي كنيم حرف درست را به‌مردم بزنيم، و آن‌ها را توان‌مند كنيم كه حرف درست را بفهمند و ديد نقادانه پيدا كنند.

برگرديم سر پرسش اوليه، موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه با شاخص كاهش شروع مصرف مواد چقدر بوده است؟ مثل اين است كه بپرسيم موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري از مالاريا با شاخص كاهش نرخ بروز سالانه‌ي مالاريا در كودكان زير پنج سال چقدر بوده است. ممكن است برنامه‌ي مبارزه با مالارياي ما منجر به افزايش سطح سواد مادران بشود كه خيلي خوب است ولي روي مالاريا تاثير نگذارد. در اين حالت برنامه‌ي ما در مبارزه با مالاريا ناموفق و در افزايش سطح سواد مادران موفق بوده است.

يك چيزي را فراموش نكنيم، به‌نظر شما موثرترين روش كاهش بروز سرطان چيست؟ من مي‌گويم انتشار وبا در سطح جامعه چون همه‌ي ملت مي‌ميرند و ديگر فرصت نمي‌كنند سرطان بگيرند. همين قضيه درمورد كاهش بروز مصرف مواد هم صادق است، مي‌توان با نابود كردن حق انتخاب افراد،‌با توتاليتري كردن جامعه بروز مصرف مواد را كم كرد، ولي اين كار شبيه پيش‌گيري از بروز سرطان با استفاده از گسترش وبا است. براي همين شاخص دوم را مطرح كردم، موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه با استفاده از شاخص سلامت روان چقدر بوده است؟ قبول دارم كه سلامت روان چندان قابل اندازه‌گيري نيست و تعاريف آن هم متغير است. قضيه همان ژن تالاسمي است كه امروز به‌نظر ما اخ شده است ولي يك‌زماني مي‌توانست صاحب‌اش را از مرگ به‌دنبال مالاريا نجات دهد، كاري كه ما شايد امروز مي‌توانيم با روش‌هاي ديگري انجام دهيم. فردا روزي نيايد كه ببينيم برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه‌ي همان ژن تالاسمي بوده‌اند و ما كاري را كه مي‌توانستيم با زيان‌كاهي همه‌جانبه، نه تنها مقابله با مشكل ايدز و هپاتيت، انجام دهيم به تالاسمي سپرده‌ايم.

از همه‌ي اين حرف‌ها بگذريم، عدالت بين‌نسلي هم پيش‌كش‌مان،‌ ميزان موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه‌ي مصرف مواد با شاخص كاهش بروز اولين مصرف مواد چقدر بوده است؟

خلاصه مقاله:

يك اصلاح كوچولو، من مي‌خواستم با نظر سعيد مخالفت كنم، نه با خودش كه دربست مخلص‌اش هستم.

خلاصه مقاله:

عجب بحث مفصلي شده ! خدا قوت ! من هم 3-2 نكته به ذهن ام رسيده كه شايد به بحث كمك كند.

كاهش بروز اولين ....هدف هر برنامه پيشگيري اوليه است، نه شاخص آن. وجه تمايز اقدام پيشگيرانه با هر اقدام عمومي انساندوستانه اين است كه: اگر اقدامي در قالب برنامه و با هدف پيشگيري باشد و عوامل محافظ شناخته شده را در يك فيلد تقويت كند اقدام پيشگيرانه است. بله شايد اداره آموزش و پرورش ترك تحصيل را به نصف برساند يا اداره كار اشتغال را سه برابر كند در اينجا بر اعتياد هم اثر مي گذارد چون بر دتر ميننت سلامت اثر گذاشته ولي اقدام پيشگيرانه به حساب نمي آيد مگر تاثير غير مستقيمي روي عوامل محافظ در يك مدرسه بگذارد كه در تحليل وضعيت قبل از برنامه ريزي پيشگيرانه منعكس ميشه و عملياتي ميشه ...وگرنه قطعا دغدغه هر دو همكار عزيزم بجاست كه همه چي قاطي ميشه..

ببينيد ما دترمينانت هاي مثبت Ùˆ منفي سلامت داريم(در سطح كلان= ماكرو سوشيال المنت)   كه همتاي كوچكتر آن عوامل محافظ Ùˆ عوامل خطر است، كه شناسايي آن در همه جا جزو اصول پيشگيري از اعتياد است(ميكرو سوشيال..مثلا در يك مدرسه)ـقابل توجه دكتر فيض اين اصول مبتني بر شواهدند..

در باره شكست برنامه DARE دلائل مختلف از جمله مسائل سياسي در امريكا داشته كه چندان علاقه اي به اين وجه نداشتم اما دليل علمي كه براي اش آورده اند اين است كه مهارتها حساب Ùˆ كتاب دارد. مهارت مقاومت وقتي مؤثر است كه به ترتيب،ابتدا مهارت خود آگاهي،سپس مهارت ابراز وجود Ùˆ نهايتا بعد مهارت امتناع آمده باشد، گويا جناحي در امريكا جوگير شده بود Ùˆ همسر يكي از سردمداران آن در گروهي بود Ùˆ با عجله شد Ùˆ جالب ار- 

 Ø§Ø² دوستان عزيزم ممنونم Ú©Ù‡ هر Ú†Ù‡ Ù…ÛŒ گذرد بحث را جدی تر Ùˆ جالب تر Ù…ÛŒ کنند.

1- موضوع جسمی روانی  اجتماعی بودن بيماری يا اختلالات Ùˆ .. .در بين نيست. اينکه من Ùˆ شما Ùˆ همگی فعلا موافقيم Ú©Ù‡ همه اين موارد چند بعدی Ùˆ همه جانبه Ø¨Ù‡ قولی ÙŠÚ©ÛŒ هستند. مقصود من نوع نگاه پزشکی Ùˆ غير پزشکی است. نگاه  پزشکی Ø¨Ù‡ آبژکتيويتی عادت کرده، Ùˆ لذا وقتی پزشکان وارد عرصه Ø±ÙˆØ§Ù†Ù¾Ø²Ø´Ú©ÛŒ Ù…ÛŒ شوند بحث داغ Ù…ÛŒ شود. Ø¯Ø§Øº ترين بخش ان هم در مورد تشخيص های روانپزشکی است.  چون عادت کرده اند Ú©Ù‡ اگر در همه دنيا آپانديسيت Ùˆ سل ÙŠÚ©ÛŒ هستند، افسردگی Ùˆ وسواس هم ÙŠÚ©ÛŒ باشند. تا بشود متا آناليز کرد Ùˆ .... در حاليکه به قول دکتر مکری، در چين مردم افسرده نمی شوند، قلبشان تير Ù…ÛŒ کشد، يا بيماری مثل اختلال چند شخصيتی Ú©Ù‡ شيوعش Ú©Ù… شده، با ريشه Ú©Ù†ÛŒ اش Ùˆ يا حذف عاملش نيست، يادگيری Ùˆ فرهنگ Ùˆ ... نقش دارد. . اين نوع نگاه پزشکی مشکل درمان اعتياد است. چون اين نوع نگاه اين خصوصيت را هم دارد Ú©Ù‡ هميشه معتقد است چيزی از خارج وارد بدن شده Ùˆ با چيزی يا کاری خارج Ù…ÛŒ شود Ùˆ بدن به وضع عادی بر Ù…ÛŒ گردد اما به قول دکتر سهامی، در روانپزشکی چيزی وارد نمی شود، تغييری بروز Ù…ÛŒ کند Ùˆ چهره خاصی به خود Ù…ÛŒ گيرد. لذا درمان آن وارد کردن چيزی به نام دارو برای کاهش چيزی Ùˆ .. نيست.  ولی هنوز هم در درمان اعتياد اين منطق حاکم است Ùˆ بسياری از پزشکان سم زدايي را معادل درمان اعتياد Ù…ÛŒ دانند Ùˆ وقتی Ù…ÛŒ گوييم  بيماری اش عود کرده ØŒ Ù…ÛŒ گويند  اين ديگر مشکل خودش است Ú©Ù‡ اراده ندارد!! غافل از آنکه بيماری اش اختلال در اراده بود. يا خصوصيت نگاه پزشکی، نگاه خطی است. چيزی عامل است Ùˆ منجر به چيزی Ù…ÛŒ شود. لذا با حدف عامل ... ØŒ به قول دکتر مکری، وقتی مشکل بيماری های عفونی بود، آمار خطی Ú©Ù…Ú© کرد، حالا Ú©Ù‡ مشکل اختلالات روانی Ùˆ رفتاری است آمار غير خطی Ù…ÛŒ خواهيم Ùˆ ... .موضوع اين نيست Ú©Ù‡ علی بزرگ Ùˆ عزيز پزشکی به مسائل نگاه Ù…ÛŒ کند Ùˆ يا ...ØŒ موضوع اين است Ú©Ù‡ Ù…واظب اين نحوه نگاه در استعاره ذهنمان Ø¨Ø§Ø´ÙŠÙ…  وگرنه برای پيشگيری از اعتياد  Ú†Ø±Ø®Ù‡ انتقال بيماری ( ترياک ) را بررسی کرده Ùˆ برای دوست ناباب را عامل انتقال فرض کرده Ùˆ برای کنترل عامل انتقال Ùˆ عدم سرايت، جداسازی Ùˆ قرنطينه Ùˆ ...Ù…ÛŒ بينيد Ú©Ù‡ بحث اعتياد است اما در پس زمينه آن، درمان سل Ùˆ مالاريا

2- فلج اطفال Ùˆ سل هر دو مثل هم اند، اما با خودکشی فرق دارند، برای کنترل استرس نمی شود ايمن سازی کرد.وسواس بيماری نيست، دفاع فرد است در برابر  فشار  Ùˆ ناخن Ø¬ÙˆÙŠØ¯Ù† کودک ØŒ ناشی از ....جنس اينها فرق Ù…ÛŒ کند. Ø§Ù…ا به آن معنی نيست Ú©Ù‡ پيشگيری يا کنترل ندارد. اينکه  پيشگيری از اعتياد توسط دفتر پيشگيری Ùˆ امور اعتياد سازمان بهزيستی را نقد کردم، به خاطر نظام Ùˆ ساختار اداری آن Ùˆ کلا در کشور Ø¨ÙˆØ¯ØŒ نه عدم وجود نفس پيشگيری اوليه، پيشگيری اوليه با همان تقويت عوامل محافظ Ùˆ کاهش عوامل خطر است Ùˆ مسلما اشتغال Ùˆ  مذهب Ùˆ ... همگی موثرند  اما همه اينها به ما ربط ندارد. اما در برنامه پيشگيری اجتماع محور Ú©Ù‡ ما اجرا Ù…ÛŒ کنيم، متاسفانه ربط دار فرض شده است. ( از سواد اموزی تا ...)

3- ارزيابی کردن Ùˆ مبتنی بر شواهد بودن Ú©Ù‡ اصل کاملا خوبی است Ùˆ همگی موافق، نگرانی اول از اين بود Ú©Ù‡ ارزيابی را از روی شمارش تعداد  ميکروب های ( مواد مصرف کرده ها Ùˆ .. ) با منطق پزشکی انجام دهيم. البته منطق مذهبيون را هم بايد حواسمان باشد.  Ù…ثلا آموزش شيوه های نه گفتن با منطق حاکم بر جنگ عليه دارو در زمان ريگان است Ùˆ نگاه مذهبی حاکم بر جناح راست( Ø¬Ù…هوريخواهان) آمريکا است. ( کسانی Ú©Ù‡ خطايي Ù…ÛŒ کنند، گمراه شده اند Ùˆ نادانند Ùˆ بايد موعظه شوند Ùˆ اگر موعظه Ùˆ آگاه سازی اثر نکرد....) Ø§Ù„ان اينکه کسی فرض کند Ú©Ù‡ جوان منطقه آلوده شهر يزد چون نمیتواند به پيشنهاد مصرف مواد Ù†Ù‡ بگويد، نگران کننده نيست. نگرانی وقتی پيدا Ù…ÛŒ شود Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ خواهيم با اين آموزش نه گفتن Ú†Ø±Ø®Ù‡ انتقال Ø¨ÙŠÙ…اری !!! را بشکنيم  ( نگاه پزشکی) Ùˆ برای اين کار  به آنان ياد Ù…ÛŒ دهيم Ú©Ù‡....بدون توجه به اينکه چرا!!! اين افراد نمی توانند نه بگويند، شايد چون هنوز سلطه مقتدر Ù¾Ø¯Ø±Ø´Ø§Ù† را حس Ù…ÛŒ کنند، چون به توجه Ùˆ محبت گروه نياز دارند، چون... امتحان کنيد، ÙŠÚ© عده معلول ناشنوا Ø±Ø§ جلو ÙŠÚ© نفر با نگرش مذهبی بگذاريد، Ú†Ù‡ Ù…ÛŒ کند؟ از قدرت خدا Ù…ÛŒ گويد Ùˆ انها را از Ø§Ù‡Ù…يت خواستن Ùˆ توانستن، موعظه Ù…ÛŒ کند Ùˆ خوب اگاه سازی Ù…ÛŒ کند.  در سال 81 در کنگره روانپزشکی اطفال، دو کارگاه بود . در ÙŠÚ©ÛŒ شيوه های نه گفتن را تمرين Ù…ÛŒ کردند Ùˆ در ديگری اين حرف ها زده Ù…ÛŒ شد Ùˆ به اين شيوه Ù…ÛŒ خنديدند. باور نمی کنيد. Ø¯Ø± علوم انسانی عادی است اما در پزشکی عجيب..  بياييد ارزيابی Ùˆ ارزشيابی کنيم، اما چرا  هر Ú†Ù‡ شيوه پزشک پسند Ùˆ قابل بررسی با پژوهش های پزشک پسند است را آناليز Ù…ÛŒ کنيم؟؟؟ مگر در اينترنت مخالف ان نيست؟

4- حتما با پژوهش های مشارکتی مبتنی بر جامعه اشناييد. در کنگره اردبيل Ú©Ù‡ توسط وزارت بهداشتی ها Ùˆ دکتر ملک افضلی  برگزار شده بود دکتر مجد زاده، اپيدميولوژيست Ùˆ دانشيار دانشگاه علوم پزشکی تهران مدرس کارگاهش بود. ÙŠÚ© تا سه سال است Ú©Ù‡ معاونت های تحقيقات  دانشگاه ها مشغول Ù¾ÛŒ ريزی پژوهش های مشارکتی هستند. چرا؟ چون تا حالا هر Ú†ÛŒ پژوهش  مرتبط با سلامت مردم بدون مشارکت انان Ùˆ متودولوژی پژوهش مشارکتی انجام شده باطل فرض Ù…ÛŒ شود.  اينها در همين اينترنت ما است. کدام پژوهش در پيشگيری اوليه از اعتياد Ù…ÛŒ شناسید Ú©Ù‡ مشارکتی انجام شده  Ø¨Ø§Ø´Ø¯ØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸØŸ  Ú©Ù‡ حالا  متا آناليز آن...  قرار مان مبتنی بر شواهد بود، نه رويکرد میتنی بر شواهد قوم حاکم ( مقصودم قوم علم الابدانی ها Ùˆ علم الاديانی ها است)

5- سوال اصلی:

موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه با شاخص كاهش شروع مصرف مواد چقدر بوده است؟

کدام برنامه های پيشگيرانه؟ اصولا ما برنامه پيشگيرانه ای انجام داده ايم؟ اگر انجام داده ايم وقت ان است Ú©Ù‡ نتيجه اش را بررسی کنيم!!!  ما در عصر تغيير پارادايم ها هستيم،  همه چيز مدرنيستی/ پست مدرنيستی شده، قلب نيست Ú©Ù‡ نظر بقراط تا حالا ثابت مانده باشد، هر Ú†Ù‡ پژوهش کرده ايم غلط بوده چون روی ادم پژوهش کرديم با منطق حاکم بر پژوهش بر روی موش!!!

 Ù…وضوع اهميت ارزيابی Ùˆ محاسبه Ùˆ نگاه همه جانبه Ùˆ .. نيست. بحث فقط بر سر اين است Ú©Ù‡ چگونه با گذشته ای اينچنين Ù…ÛŒ خواهيم ميزان موفقيت را اندازه گيری کنيم.

 6- نکات مورد اشاره خانم دکتر خستو هم جالب بود. اما اگر Ú©Ù…ÛŒ بيشتر به عوامل محافط Ùˆ خطر در دانش اموزان مدرسه اشاره کنند شايد بشود منطق  پزشکی را انجا هم ديد..

7- به قول فيض زاده عزيز:

ولي زود خوش‌حال نشويد. من فكر مي‌كنم، و بسياري از مطالعاتي كه نمونه‌هايي را نشان‌تان دادم هم هم‌اين را مي‌گويند، كه پيش‌گيري اوليه از مصرف مواد به‌شكلي كه ما فكر مي‌كنيم وجود ندارد يا حداقل برنامه‌هاي موجود در اين زمينه موفق نبوده است.

من هم همينطور فکر می کنم. ولی جدا بعضی ها روانپزشک اند ها!!! ببين چطور سر کار هستيم.

دكتر جهانشاهي  روانشناس  مرتب از روانپزشكان ( دكتر سهامي Ùˆ دكتر مكري )فاكت هايي ØŒ مي آورند ÙƒÙ‡ خودشان هم به آن حساس اند. مثلا در باره گفته دكتر سهامي بيشتر تغييرات  دروني هم متعاقب به واكنش به محيط Ùˆ تعامل با آن بوجود مي آيد(اضطراب،اختلالات خلقي ØŒØ§Ø®ØªÙ„الات شخصيت ... Ùˆ اعتياد كه آبگوشتي از اين هاست..هميشه عوامل محافظ Ùˆ خطر Ùˆ عوامل ØªØ§Ø¨ آوري Ùˆ عوامل آسيب پذيري به دو دسته فردي Ùˆ محيطي تقسيم ميشه كه فردي ها هم عمدتا سبك زندگي فرد از تعامل با محيط شكل گرفته...يا فرد تاب آور در خانه Ùˆ مدرسه Ùˆ...اين طور شده، نه از شكم مادر.وخلاصه ژنتيك Ùˆ Ù†ÙˆØ±ÙˆÙÙŠØ²ÙŠÙˆÙ„ÙˆÚ˜ÙŠ Ùˆ تغييرات دروني هم مهم است اما چندان پايدار نيست. نمونه هاي اش را كم نميبينيم....لا اقل در گذشته نه چندان دور شاهد يك مورد بوديم. نه؟؟؟؟؟!

بحث جالبي شده. اميد وارم آخر اين بحث نظام پزشكي شماره نظام من Ùˆ دكتر جهانشاهي را از فهرست اش حذف نكند Ùˆ به دكر فيض پاداش ندهد !!ولي نه! بحث جالبي است.. 

 Ø®Ø§Ù†Ù… دکتر خستو، در مورد بحث زيستی- روانی Ùˆ اجتماعی Ùˆ معنوی بودن مسائل مرتبط با سلامتی - از همه نظر همگی اتفاق نظر داريم.   Ø§Ø®ØªÙ„اف بين پزشکان Ùˆ روانشناسان Ùˆ جامعه شناسان در ديد اجتماعی Ùˆ زيستی يا انکار ÙŠÚ©ÛŒ Ùˆ پذيرش آن ديگری Ù†ÙŠØ³Øª.اتفاقا همانطور Ú©Ù‡ احتمالا منظور علی هم اين بود، هر مشکلی را Ù…ÛŒ شود از هر ØŒÚ©Ø¯Ø§Ù… از اين زوايا توضيح داد. بستگی به موضوع دارد. حتی بروز Ú˜Ù† َيا موتاسيون

اما Ù…ÛŒ خواستم شما هم اگر ممکن است چند مثال عينی از بحث تاب اوری Ùˆ ارتباط آن با پيشگيری از اعتياد بزنيد. مثلا اگر به دانش اموزان مهارت های زندگی چون  همدلی را بياموزيم معتاد نمی شوند. تا من هم دوباره همان قصه Ùˆ گير دادن ها Ùˆ اذيت کردن ها را شروع کنم Ùˆ بگويم : آيا اين آموزش دادن به بهتر درس خواندن Ùˆ سل نگرفتن Ùˆ وسواس نگرفتن Ùˆ بيماری های قلبی نگرفتن Ùˆ ... منتهی نمی شود. ØŸØŸØŸØŸ جلو شما ها از روش تحقيق حرف زدن شجاعت Ù…ÛŒ خواهد ولی آيا همبستگی بين آموزش مهارت الف با اعتياد اگر پيدا شود Ùˆ با صد بيماری ديگر Ùˆ ... Ú©Ù‡ سر جمع آن Ù…ÛŒ شود سلامتیهمبسته باشد، باز معتقديم Ú©Ù‡ آموزش مهارت های زندگی پيشگيری از اعتياد است؟ راستی عدالت بيشتر به کاهش اعتياد Ù…ÛŒ انجامد يا آموزش مهارت های زندگی يا ... يا همه اينها يعنی سلامتی

حالا اگر فرض کنيم اينطور  است. چطور Ù…ÛŒ شود از لحاظ پژوهشی نشان داد Ú©Ù‡ آموزشس مهارت های زندگی Ø¨Ù‡ بچه های دروازه غار، در سی سالگی شان منجر به معتاد نشدنشان Ù…ÛŒ شود؟ پژوهش کوهورت؟ چند متغيير ديگر را Ù…ÛŒ توانيد کنترل کنيد؟ Ú†Ù‡ حجم نمونه ای لازم است تا در اين طول زمان... Ú†Ø·ÙˆØ± Ù…ÛŒ فهميم Ú©Ù‡ اين ها مهارت های زندگی را Ú©Ù‡ ما آموخته ايم، اموخته اند؟ شايد هم آموخته اند اما چون گرسنه اند يا ....امار خطی ؟؟

 Ù…طمئن هستم علی فيض زاده Ù…ÛŒ گويد حالا Ú©Ù‡ پنبه هرچی پيشگيری اوليه است زدی، چطور جمعش Ù…ÛŒ Ú©Ù†ÛŒ!!!

• Key Strategies for Violence and Substance Abuse Prevention I: Working with Children and Families (http://www.promoteprevent.org/documents/
  prevention_brief_key_strategies1.pdf)
  
• Key Strategies for Violence and Substance Abuse Prevention II: Working with the Classroom and the School Environment (http://www.promoteprevent.org/documents/prevention_brief_
  key_strategies2.pdf)
  
• Key Strategies for Violence and Substance Abuse Prevention III: Working in the Community (http://www.promoteprevent.org/documents/prevention_brief_
  key_strategies3.pdf)

خلاصه مقاله:

این صفحه هم خوب باید باشد:

http://modelprograms.samhsa.gov/template_cf.cfm?page=pubs_cate

هر چند هنوز نخوانده مشان، ولی ظاهرشان که خيلی جالب است. ممنون

يكي از مثال هايي كه خودم هم خيلي ازش خوش ام مي آيد را مي گويم. زيبايي اش هم در سادگي اش است.

بچه هاي كلاس (دوره اواخر ابتدايي Ùˆ راهنمايي)به گروه هاي 7-10 نفره تقسيم ميشوند..يك روانشناس=كارشناس پيشگيري Ù„يدر گروه ميشه.  Ù‡Ø±ÙŠÙƒ در باره خودش Ùˆ سلائق اش حرف مي زند. عادات مثبت Ùˆ منفي خود را مي گويد.. بعد ديگران از او سئوال Ùˆ انتقاد مي كنند.او تا  جايي كه بتواند يا انتقاد را مي پذيرد يا از خود دفاع مي كند Ùˆ در جلسات آخر  بازي تمشك شروع ميشه: نوبتي همه اعضائ يك نفر را هدف قرار مي دهند Ùˆ به زور به او فشار مي آورند كه تمشك را بخورد، ولي تا جايي كه مي تواند بايد مقاومت كند.. برخي زود سرخ مي شوند Ùˆ خجالتي اند يا به عبارتي شكننده ترند Ùˆ برخي تاب آوري بالا تري دارند.  مدت زمان مقاومت هر يك توسط ليدر  بطور مخفي ثبت ميشه. با تشويق مقاوم تر ها آنها كه شكننده تر بودند در جلسات بعد ياد گيري اين رفتار ها صورت ميگيره. ليدر در جلسات بعد هر كس را با خود او نسبت به جلسات قبل مقايسه مي كند.

بازي قوانيني دارد از جمله كسي كه ديگري را مسخره كند نمره منفي مي گيرد و....

بچه هايي كه از نظر شخصيتي پخته ترند دوره ليدر شيپي مي بينند Ùˆ در گروهكهاي ديگر (پير گروپ اجودكتر ميشوند .

راستي دكتر فيض چرا ÙŠÙƒØ¯ÙØ¹Ù‡ غيب شد؟ تازه بحث داشت گرم ميشد. من هم با Ø¨Ø¹Ø¶ÙŠ نظر هاي Ù‡Ù…Ù‡ مخالف بودم. وگرنه مخلص همه دوستانيم. ..زبان تندمان را به نگارش كندمان ببخشاييدو.....گرنه دوباره به خواب تابستانه ميروم ها!!!! 

ممنون از دكتر رفيعي:

شماره‌ي يك دارد مي‌گويد كه مهارت‌هاي مقابله با برنامه‌هاي پيش‌گيري افزايش يافته است نه مصرف مواد (However, evidence indicates that students' attitudes, beliefs, and skills that counter or resist substance abuse and other kinds of delinquent or violent behavior can be enhanced by instructional approaches combining social and thinking skills with resistance skills)

شماره‌ي دو بيش‌تر به مقوله‌ي كنترل عرضه دارد مي‌پردازد. شماره‌ي سه هم همين‌طور. با اين‌همه متشكر

مثال خانم دکتر خستو Ø¢Ù…وزش مهارت مقاومت است . اما در مورد شيوه اش نپرسيديم، سوال در مورد رابطه اسيب شناختی مقاومت نکردن Ùˆ مصرف مواد.

اصولا مشکل برمی گردد به آسيب شناسی اعتياد Ùˆ ابتلا به آن. اين آسيب شناسی Ú©Ù‡ ما فرض Ù…ÛŒ کنيم راه کار های درمانی يا پيشگيری را به ما نشان Ù…ÛŒ دهد. Ùˆ همين آسيب شناسی هم هست Ú©Ù‡ معتقدم چون با منطق پزشکی يا خلاقی ديده شده Ø±Ø§Ù‡ کار های پيشگيرانه نادرستی را هم پيشنهاد Ù…ÛŒ کند.

آسيب شناسی پيش فرض اين راه کار آموزش مهارت مقاومت اين است Ú©Ù‡  مخزن بيماری داريم به نام معتاد، ناقل هم مواد مخدر است. پژوهش ها هم نشان داده Ú©Ù‡ وقتی علل!!! اعتياد را بررسی Ù…ÛŒ کرده اند معتاد ها !!! Ù…ÛŒ گفته اند تعارف کردند شرمنده اخلاقشان شديم کشيديم....  پس بايد برای پيشگيری چرخه انتقال ميکروب!! ببخشيد يادم رفت موضوع پزشکی نيست!!! را بشکنيم. چگونه؟ باز از آدم ها Ù…ÛŒ پرسيم چرا در برابر تعارف مقاومت نکردی؟ Ù…ÛŒ گويد چون شرمنده اخلاقش شدم.  حالا راه حل  چيست؟

 ÙŠÚ© نفر Ù…ÛŒ گويد من دارم به تو مواد تعارف Ù…ÛŒ کنم. سعی Ú©Ù† جلو انتقال مواد را بگيری!! Ùˆ دومی Ù…ÛŒ گويد گرفتم، گرفتم، نه نشد خجالت کشيدم، خجالت کشيم، نه نکشيدم ØŒ مقاومت کردم، اخيش، مقاومت کردم .

اين صحنه يکی از نقش بازی کردن های اموزش نه گفتن بود،

تازه اين آموزش نه گفتن ترکيبی است از نگاه با منطق اخلاقی و نگاه با منطق پزشکی، اخلاقی اش که عام است:

ÙŠÚ© عده داريم Ú©Ù‡ نمی دانند !!! Ùˆ کار بد Ù…ÛŒ کنند. بايد يادشان داد Ú©Ù‡ جلو کار بد مقاومت کنند.  وگرنه Ù…ÛŒ  روند به عوارض اش مبتلا Ù…ÛŒ وشند. از جهنم گرفته تا سرطان ريه

راستی چرا اين آموزش را به افرادی Ú©Ù‡ روسپی هستند نمی دهيم؟ چرا به کارمندان دولت !!! البته در سن دبستان Ú©Ù‡ هستند آموزش نه گفتن نمی دهيم تا Ø¨Ø²Ø±Ú¯ Ú©Ù‡ شدند Ø¨Ù‡ Ø¬Ù„Ùˆ تعارف رشوه های کلان Ùˆ کلان تر Ùˆ کلان تر نه بگويند؟ چرا اموزش نه گفتن به گناه را اموزش نمی دهيم؟ واقعا آسيب شناسی دزدی اين است Ú©Ù‡ دوستی آمد Ùˆ پيشنهاد دزدی داد Ùˆ دوست ديگرش گفت نه ØŒ اما خجالت کشيد چون.... نه ØŒ اينطور نيست. چون بيچاره جز دزدی کاری ندارد Ú©Ù‡ بکند، چون در زندگی اش هر Ú†Ù‡ امکانات زندگی Ùˆ اضافه کار Ùˆ ... است مال ما خوب ها است Ùˆ تنها آدم بامرام زندگی اش همان بچه دزدی است Ú©Ù‡ حداقل برای سير کردن شکمش توصيه اخلاقی نمی کند.  Ùˆ Ú†Ù‡ کند Ú©Ù‡ خودش هم Ø´Ø±Ù…نده است Ùˆ Ù…ÛŒ داند کار بدی!! است اما جلو ما Ú†Ù‡ بگويد. ببخشيد. تقصير من نبود. دوست ناباب گولم زد. تا حالا به اين کلمه دوست ناباب فکر کرده ايد؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ شايد اين دوست ناباب ماييم Ú©Ù‡ صد بار بابای بدبخت معتادش را سم زدايي کرديم Ùˆ آخر گفتيم چون اراده !!!! ندارد خوب نمی شود بجای ويزيت Ø³Ø§Ø¯Ù‡ پزشکی هزينه آنچنانی گرفتيم Ùˆ گفتيم خرج مواد بابات احمقت ماهی صد توامنه، پس ما چی؟؟يک خورده اش هم مال ما!!!! ما حتما Ø¨Ø§Ø¨ هستيم Ùˆ آن دوستش Ú©Ù‡ حاضره .... نابابه!!!!

 Ù…ارلات در نظريه پيشگيری از عودش Ù…ÛŒ Ú¯Ù‡ وقتی در زندگی بين خواست ها Ùˆ بايد ها عدم تناسبی ايجاد شد طوری Ú©Ù‡ تعداد بايد های زندگی بيشتر شود Ùˆ خواست ها Ú©Ù… شود ذهن به سراغ لذت های زودگذری Ù…ÛŒ رود Ú©Ù‡ اين تناسب را برقرار کند.

Ùˆ وقتی شرايط روانی ما طوری Ù…ÛŒ شود  Ú©Ù‡ نمی توانيم  به خلق مان mood  ثبات دهيم مثل موقع اختلاف خانوادگی، سوء استفاده جنسی شدن در Ú©ÙˆØ¯Ú©ÛŒØŒ اختلاف پدر Ùˆ مادر، پدر بد اخلاق Ùˆ مادر ...ØŒ افسردگی، احساس بی عدالتی Ùˆ ...  به سراغ راه کاری  برای کنترل اش Ù…ÛŒ رويم وگرنه کنترلی روی رفتارمان نخواهيم داشت Ùˆ ... اگر خودمان جلو نرويم؛ با مرام ها به ما آنچه دارند!!! تعارف Ù…ÛŒ کنند Ùˆ ما، نه اينکه بلد نباشيم،  نه بگويم، چون بامرامند Ùˆ Ù…ÛŒ فهيم Ú©Ù‡ تقاضا يا نياز داريم Ù…ÛŒ رويم جلو Ùˆ ...  راستی چيزی بهتر از سيگار Ùˆ مرفين ترياک Ùˆ الکل Ùˆ ... سراغ داريد Ú©Ù‡ .... من بگويم: : متادون، اما به پول خون بابای بدبختش

وقتی رئيس ما حتما بايد پزشک يا کارشناس امور اخلاقی باشد، Ùˆ اگر دانشمند هم باشد فقط کتاب هايي را Ù…ÛŒ خواند Ú©Ù‡ پيش زمينه اش را Ù…ÛŒ فهمد Ùˆ کلمات تخصصی اش را Ù…ÛŒ داند Ùˆ وقتی توضيح Ù…ÛŒ دهيم Ù…ÛŒ گويد ØŒ فهميدم ÙŠÚ© چيزی مثل همان مالاريا، اتفاقا دوستی داشتم Ú©Ù‡ تو کار مالاريا بود يا .... Ùˆ آخرش با استعاره معتاد يعنی پشه مالاريا همه برنامه را به سمت آنچه Ù…ÛŒ فهمد Ù…ÛŒ برد.: اول  اين انگل های کثيف را سم پاشی Ù…ÛŒ کند!!!! ØŒ بعد پشه ها را سم زدايي Ù…ÛŒ کند. Ø¨Ø¹Ø¶ÛŒ از مخازن ( Ø¢Ø¯Ù… های مبتلا) را قرنطينه Ù…ÛŒ کند Ùˆ وقتی فايده نداشت، کنار Ù…ÛŒ رود تا طرف مقابل اين گمراهان Ùˆ اطرافيان مستعدشان را موعظه!!!!! يا آگاه سازی!!!! کند Ùˆ از عوارض اين کار بد بترساند!!!.

 Ù‡Ù…Ù‡ اين ها به کنار، فيض زاده Ú©Ù‡ حالا اپيدميو لوژيست شده بايد در مورد اينکه  چطور پژوهشی را Ù…ÛŒ شود طراحی کرد Ú©Ù‡ Ø¨Ø´ÙˆØ¯ با Ú©Ù…Ú© آن ثابت کرد مداخله الف در زمان ب بر روی موجودی به نام انسان!!!!!! Ù…نتهی به پيشگيری از ابتلا به اعتياد!!! در زمان ت!!!!! Ù…ÛŒ شود؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ حتما Ø¹Ø§Ù…Ù„ ابتلا خطی است  Ùˆ از خارج از بدن وارد Ù…ÛŒ شود Ùˆ  يا سيستمی است Ùˆ آمار غير خطی Ùˆ تحليل های .. Ù…ÛŒ خواد؟   

اين را هم اضافه کنم:

يک پيشنهاد برای برنامه پيشگيری از اعتياد در محيط کار به من شد:

 Ú©Ø§Ø±Ú¯Ø± ها را آموزش دهيم. چطوری؟ ساده است Ùˆ کاملا عملی، دو تا Ú¯Ù„ خوشکل ناز نازی را برداريم، دو تا شيشه مامانی رويشان بگذاريم. ÙŠÚ©ÛŒ سيگار داخل يکی، ديدی Ú†ÛŒ شد؟ Ú¯Ù„ کنار سيگار پژمرده شد.  حالا نتيجه گيری اخلاقی!!!!!!!!!!! : سيگار ادم را اوف Ù…ÛŒ کنه!!!!  ولی ای کاش طرف Ù…ÛŒ دونست Ú©Ù‡ Ú©Ø§Ø±Ú¯Ø± های ما برای زودتر مردن  از شر اين بی عدالتی Ùˆ ... سيگار صرفشان نمی کنه، هروئين تزريق Ù…ÛŒ کنند  ولی حيف Ú©Ù‡ کفاف نمی دهه Ùˆ هنوز دارند استثمار Ù…ÛŒ شند.

نمی دونم چرا نمی شه احساسات روزانه مان را داخل بحث های کاملا علمی!!!!!!!!! مان نياريم، شايد ارزش همين حرف ها به  همدردی کردن ها Ùˆ .. هم باشد .

خلاصه مقاله:

دكتر جهانشاهي رمز موفقيت پيشگيري اين  است كه در سنين پيش از دبيرستان مها رت هاي عمومي Ùˆ اختصاصي مقاومت بدون اين كه نامي از ترياك Ùˆ هروئين برده شود كار بشه. . بعد كه توانايي دروني شد  Ùˆ در سال ها بعد عوارض مواد را شنيد ØŒ خودش آن را پاتولوژيك مصرف نكند.

يعني قالب رفتاري را ساخته باشيم، بعد محتوا ارزشي  يا...در آن ريخته شود وو فرد پاسخ اش شناختي باشد نه هيجاني.

در كتاب دوم راهنمايي الآن من و بينا زاده 2-3 سال پيش با كمك بچه هاي آسيب ها درس هايي براي سلامت و سيگار نوشته ايم. شايد براي تان جالب باشد نگاهي بيندازيد.

متن دكتر جهانشاهي طبق معمول طولاني Ùˆ فني است، با اجازه فردا  سر فرصت بريم سراغ باقي بده بستان مطالب.

اتفاقا آنچه در ايران مشكل دارد كمبود روانشناس با تكنيك Ø§Ø³Øª.تا جايي كه شنيدم Ø·Ø¨Ù‚ برخي شواهد حتي زنگ مهارت ها ØŒ زنگ بيكاري بچه ها حساب مي شود. 

ببينيد اينقدر دنبال روابط علت Ùˆ معلولي(cause & effect )نباشيم بهتره.چون روش هاي تحقيق در چارچوب مكاتب فكري مختلف متفاوتند. . مكتب فكري positivism مبتني بر عيني گرايي است. Ùˆ مكتب فكري condtructivismمبتني بر ذهني گرايي است Ùˆ به مطالعه فرايند هاي ذهني كه به مطالعه شكل گيري رفتار  در ساختاري اجتماعي مي پردازد. Ùˆ عمدتا مربوط به روش تحقيق در علوم انساني Ùˆ علوم اجتماعي است كه روش هايي كيفي را لازم دارد .

مثالي كه بار ها زده ام:در كوچه اي خلوت شاهد هستيد كه ماشيني به عابري مي زند و فرار مي كند، و شما تنها كسي هستيد كه ممكن است به او كمك كنيد و نجات يابد.

همين عابر اگر در ميدان شلوغ شهر تصادف ميكرد، شما و 50 شاهد ديگر سانحه را مي بينيد و هر كس به اميد ديگري عبور مي كند و شانس نجات فرد نه تنها 50 برابر نيست، بلكه شايد بميرد و كسي به فريادش نرسد. ...پس قانون احتمالات در اينجا حرفي براي گفتن . و بستگي به پارا متر هاي عديده ديگر دارد....حتي قوانين بيمارستان ووووجنسيت عاب و پير و جوان بودن و....خلاصه تنها يك اتنوگرافيست قوي مي تواند چنين مطالعه اي را كند: ا

خلاصه مقاله:

ببينيد زندگي يك ميكرو ارگانيزم ساده را در شرايط In vitro & In vivoبا پايش دقيق ميشه مطالعه كرد. ما كوهورت هاي 50 ساله هم داريم اما چون پايشي بسيار مشكل دارد. منطقي به نظر رسيده است چون عوامل مداخله گر بسيار وجود دارد و بسيار پرهزينه است، مقرون به صرفه تر است كه به تقويت همان عواملي كه به عنوان محافظ شناخته شده متمركز تر شويم.

چرا كه با انسان پيچيده،در اجتماعي پيچيده تر و تعاملي باز هم پيچيده تر طرف ايم...و برچسب زني هم عوارض دارد و ممنوع است.

انسانها خيلي هنر كنند خود را ديگران را با مهارتهايي Ø¯Ø± طول زندگي توانمند كنند. همين يعني پيشگيري ....خطي Ùˆ.. هم به نظرم خيلي منطقي نمي آيد، يا لا اقل براي ام قابل درك نيست.  

خانم دکتر خستو:

به نظرم تا حدودی با هم موافقيم. اما باز مشکل همين جا است Ú©Ù‡ اگر پژوهش خطی Ùˆ علت Ùˆ معلولی نمی شود برای اثبات تاثير آموزش مهارت مقاومت بر ابتلا به اعتياد طراحی کرد، پس با Ú†Ù‡ پژوهشی به اين نتيجه رسيده ايد/رسيده اند Ú©Ù‡  آموزش شيوه های نه گفتن يا مهارت مقاومت در دبيرستان/مهد کودک/دبستان Ùˆ ... Ø¨Ù‡ پيشگيری از اعتياد Ù…ÛŒ انجامد؟ اينهمه اين حاج علی دم از مبتنی بر شواهد Ù…ÛŒ زند به همين خاطر است. جالب اينکه ما برای اثبات حرفمان Ùˆ اينکه اين کار درست است حديث نقل Ù…ÛŒ کنيم. (حالا حديث از اينترنت يا سازمان ملل)  در حاليکه سوال اينجا است Ú©Ù‡ اصولا آيا اگر ثابت شود Ú©Ù‡ درست زندگی کردن، مهارت زندگی داشتن Ùˆ ...جلو Ø§Ø¨ØªÙ„ا به اعتياد آن هم Ø¯Ø± 30 سال بعد را Ù…ÛŒ گيرد آيا جلو فروش Ø±Ø´ÙˆÙ‡ خواری را هم نمی گيرد؟ سکته قلبی؟  Ø¢ÙŠØ§ اين ادعا درست است Ú©Ù‡ برای ساده کردن مسئله Ùˆ اينکه عدالت در اعتياد نقش ندارد ما به سراغ اين موضوع Ù…ÛŒ رويم Ú©Ù‡ مردم عوارض اعتياد را نمی دانند!! يا بگذار اينها مهارت زندگی کردن مثل ما!!!!!!!!!!!! را يا بگيرند ببينيم آدم Ù…ÛŒ شوند.

مردود شدن دانش اموزان عامل خطر بزرگتری برای اعتياد Ù…حسوب Ù…ÛŒ شود يا ندانستن نحوه نه گفتن.

آگاه سازی و مهارت اموزی و ..... همه سرپوشی بود!! بر نداشتن برنامه، الان هم برای پيشگيری از اعتياد فلان انجمنی بادبادک هوا می کند و بودجه می خواهد، دليلش هم اين است که بالاخره يک کاری بايد کرد!!!

 Ø¬Ø¯ÛŒ شما بلديد جلو رئيس سابقتان نه بگوييد؟ هيکل قوی Ùˆ اندام پهلوانيش را تجسم بکنيد بعد همانطور Ú©Ù‡ پشت کامپيوتر از ان فاصله دور نشسته ايد منصفانه ÙŠÚ© بار در دلتان نه!! بگوييد. وحشت نکنيد ما با شما هستيم!! چرا سخت است؟ چون آدم را Ù…ÛŒ خورد!! اخراج Ù…ÛŒ کند!! توبيخ Ù…ÛŒ کند!!! اضافه کار ادم را خط Ù…ÛŒ کند!!! دلخور Ù…ÛŒ شود!!!! ( حالا اين اخری شايع شده)

 Ø¯Ø± دنيای واقعيت ها جمله معروفی هست Ú©Ù‡ راهبرد مردم برای زندگی است :آدم نبايد تسليم سخن زور شود،.................. مگر انکه زورش پر زور باشد. Ø§Ú¯Ø± حريف ده نفريم، 11 نفر شدند .... 

جالب نيست Ú©Ù‡ اموزش نه گفتن فقط در پيشگيری از اعتياد ديده Ù…ÛŒ شود نه در پيشگيری از رشوه خواری؟  دليلش واضح است . چون گوشت معتاد حلال اعلام شده، چون خدمات پزشکی به ادم ها صد جور تعرفه دارد Ùˆ دو ريال ويزيت پزشکی زياد شود هيات دولت Ø¬Ù„سه Ù…ÛŒ کند اما برای درمان اعتياد معتادی با شيوه اثبات نشده ای با داروی نداشته ای توسط چهار جلسه ويزيت پزشک عمومی Ùˆ سه چهار جلسه ويزيت روانشناس  آخرش هم وقتی عود کرد تقصير خودش بوده قيمت چند؟

 Ú†Ù†Ø¯ نفر از کسانی Ú©Ù‡ اموزش مهارت های زندگی را Ù…ÛŒ اموزند دبستان هايشان متعلق به مناطق محروم است؟ جواب ساده است: خيلی Ú©Ù…ØŒ چون آنقدر بدبختند Ú©Ù‡ Ù…علم ندارند Ú†Ù‡ رسد به آموزش مهارت زندگی دهنده!!! دستشويي برای توالت کردن ندارند!!! مشکلشان غذای صبحانه است Ùˆ ...  حالا همانطور Ú©Ù‡ خودتان هم گفتيد کجا ها کلاس مهارت ها را دارند؟ آنها Ú©Ù‡ پولدار ترند، با کلاس ترند، خانواده هايشان معتاد ندارند، معتاد هم نمی شدند!!!  يعنی تشديد شکاف طبقاتی Ùˆ گسترش فاصله فقير Ùˆ غنی Ùˆ گسترش اعتياد!!! Ù…Ú¯Ù‡ نه؟  يعنی پر زور تر شدن Ø±Ø¦ÙŠØ³ کارخانه  Ùˆ Ú©Ù… زور تر شدن بچه آن فقيری Ú©Ù‡ قرار بود جلو حرف زور نه بگويد! اما حالا بچه پولداره ياد گرفته Ú©Ù‡ جلو درخواست اضافه حقوق يا مرخصی اين بدبخت Ù†Ù‡ بگويد؟ ÙŠÚ© Ø§Ù…ار ساده از مهد کودک هايي Ú©Ù‡ برنامه پيشگيری از اعتياد در ان انجام شده بگيريد  تا ببينيم به بهانه اين حلال گوشت شده ها چقدر خانواده های مرفه در کلاس های روانشناسی Ùˆ .... شرکت کردند Ùˆ ممنون ما هستند!!!!

 Ø±Ø§Ø³Øª Ù…ÛŒ گفتند Ú©Ù‡ اعتياد Ùˆ بحث اعتياد ÙŠÚ© ديس لوکيشن است. 

بالاخره نگفتيد چطور Ù…ÛŒ شود پژوهشی طراحی کرد Ú©Ù‡ بشود اثبات کرد Ú©Ù‡ عامل الف ( مهارت نه گفتن يا ... ) در زمان ب منتهی به پيشگيری اوليه Ø§Ø² اعتياد ( نه هرچی درد در دنيا است) در زمان ت Ø¯Ø± آدميزاد!!!!!!!! Ùˆ جامعه ادم ها !!!!!!!!!!! بشود؟   من Ù…ÛŒ گويم نمی شود. علی Ù…ÛŒ گويد مبتنی بر شواهد نيست. ØŒ شما را به خدا نگوييد ولی حديث امده Ú©Ù‡....

دکتر مکری در کنگره بين المللی درمان های نوين اعتياد سخنرانی جالبی داشت. معتقد بود که اعتياد در ايران هيچ شباهتی به اعتياد در ساير کشور های جهان ندارد. نه نوع معتاد ها يش، نه شيوع و بروزش، نه علل ايجاد کننده اش و نه .....

برای همين هم من معتقدم، با اجازه بزرگتر ها، Ú©Ù‡ نه تنها راه های کنترل اعتياد  Ú©Ù‡ راه حل مشکل بيمه پيشگيری !!! را بايد از پشت کاميون های !!! جاده های خودمان !!! Ú©Ø´Ù کنيم Ùˆ اين راه کار ها را بيمه حضرت عباس کنيم تا .....  اگر دندانمان درد Ù…ÛŒ کند، حديث نياوريم Ú©Ù‡ کرم خورده يا حديث نياوريم Ú©Ù‡ فلان ويروس اپيدمی شده در امريکا است. بلکه داخل دهان Ù‡Ø± چند Ø¨Ø¯ بودی خودمان Ú©Ù…ÛŒ!! نگاه کنيم، شايد پوسيدگی دارد.

فکر نکنيد اين حرف ها کشف بزرگی است، پارادايم ها Ùˆ زيرساخت فکری ها در حال تغيير است. استعاره هايي چون مردم خرند، به مردم ... تبديل شده، تعريف ما از زن عوض شده Ùˆ موقع تشبيه زن را به ... تشبيه نمی کنيم، ما از تعبيرات قبلی Ú†ÙŠØ² های ديگری Ù…ÛŒ بينيم. . خيلی هم جديد نيست. صدا Ùˆ سيما مدت ها است Ú©Ù‡  راه کار اجتماع محور را پيش گرفته وبرنامه سازی هايش را اجتماع محور( استانی) کرده است. قوه قضاييه با شورا های حل اختلافش، پليس با برنامه پليس محله اش،  Ùˆ از همه قوی تر Ùˆ قديمی تر، بسيج است Ú©Ù‡ کاملا اجتماع محور Ùˆ مشارکتی Ùˆ ... عمل Ù…ÛŒ کند. ØŒ Ùˆ قدرت Ùˆ کارايي هم دارد. چرا؟ چون اين گروه ها جلوی پايشان را Ù…ÛŒ بينند Ùˆ ما ....!!!  

اين سعيد آقاي ما اين‌قدر قشنگ حرف مي‌زند كه نمي‌شود موافق نبود ولي بگذاريد من يك‌جور ديگري حرف بزنم.

1- بياييد فكر كنيم اعتياد نه يك بيماري كه يك نشانگان است. در اين حالت علل گوناگوني مي‌تواند موجب اين مشكل شود، به‌عبارت ديگر قسمتي از مشكل اعتياد به فقر،‌ بخشي ديگر به عدم وجود مهارت‌هاي نه گفتن، بخشي ديگر به لذت‌جويي و برخي ديگر به ... مربوط مي‌شود. حالا آيا به‌نظر شما مي‌توان با فقرزدايي، ايجاد مهارت نه گفتن، هدايت لذت‌جويي با كانال‌ها ديگر كل اين مشكل را برطرف كرد؟

2- بياييد فكر كنيم ÙƒÙ‡ مصرف مواد خودبه‌خود كار بدي نيست، بدي آن به‌قول علما در تبعات آن است. حالا اگر به فرض محال بتوانيم تمامي تبعات بد مصرف مواد را ازبين ببريم آن‌وقت آيا باز هم بايد به هر قيمتي كه شده از مصرف مواد پيش‌گيري كرد؟

حالا كه اين دوتا فرض را كرديد برنامه‌هاي كاهش مشكل مواد را چگونه طراحي مي‌كنيد؟

بحث ديگري داشته باشيم. خيلي خيلي با اين نظر سعيد موافق‌ام كه ما هيچ ديواري كوتاه‌تر از ديوار معتادها و ساير به‌حاشيه رانده شده‌هاي اجتماع نداريم. دموكرات‌ترين‌هاي‌مان هم خيلي وقت‌ها ته دل‌شان عقيده داريم كه معتادها را بايد به دريا ريخت و هم‌جنس‌گرايان را بايد اعدام كرد و ساير بلاهايي كه بايد سر ساير منحرفين از اصول اخلاقي‌مان بياوريم. گيرم كه چون دوم خرداد شده‌ايم معتادها را به‌جاي دريا به Drug Court مي‌ريزيم يا فكر مي‌كنيم چون زيان‌كاهي موجب كاهش بدي چهره‌ي اعتياد مي‌شود اثر ضدپيش‌گيرانه دارد و اكل ميته است؛ هم‌جنس‌گرايان را هم به‌جاي اعدام يا درمان مي‌كنيم يا از جامعه جدا مي‌كنيم و نه اعدام فيزيكي كه اعدام اجتماعي مي‌كنيم.

سعيد خان! من يك‌درميان سعيد را سعدي تايپ مي‌كنم، نمي‌دانم نظر تو در اين باره چيست ولي در علوم تجربي ما براساس شباهت‌ها نظريه‌سازي كرده و سپس با روش حدس و ابطال سعي مي‌كنيم تفاوت‌ها را شناسايي كرده و نظريه‌مان را اصلاح كنيم. گيرم كه اعتياد با همه‌ي مشكلات ديگر دنيا تفاوت داشته باشد و گيرم كه اعتياد در ايران با اعتياد در همه‌ي دنيا تفاوت داشته باشد، اين تفاوت چقدر است؟ شباهت‌ها چقدر است؟ تفاوت به‌اندازه‌ي اختلاف بين هندسه‌ي اقليدسي و نااقليدسي است يا كم‌تر است؟ فكر نمي‌كني كه بايد فرضيه‌هاي‌مان را براساس شباهت‌ها بنا كنيم، از اصول مشترك بهره بگيريم و بعد براساس تفاوت‌ها تغيير ايجاد كنيم. من هم موافق‌ام كه چرخ مناسب براي كوير ايران با چرخ مناسب براي جنگل‌هاي آمازون فرق دارد ولي هر دوتا گرد بايد باشد. اگر بخواهيم صرفن بگوييم كه متفاوت هستيم و به‌همين علت بايد همه‌چيزمان فرق كند يا بايد چرخ را از ابتدا اختراع كنيم يا دچار بي‌عملي مي‌شويم. اگر بخواهيم غول باشيم بايد بر شانه‌ي غول‌ها بايستيم.

درضمن من منظور سعيد را از خطي Ùˆ غيرخطي نمي‌فهمم. اگر مي‌شود به‌زبان مردم كوچه Ùˆ بازار بگويد تا من هم بفهمم.

خلاصه مقاله:

منبعی که اول بحث به اش اشاره کردم، این بود:

WHO, 2003, Investing in Mental Health

به ویژه صفحه های 27 تا 29 اش به بحث ما بیشتر مربوط است. می گوید:

Prevention interventions reduce .... alcohol, tobacco, and drug use on a sustained basis.

کل کتاب 52 صفحه است و از این نشانی هم می توان پیاده اش کرد:

www.who.int/mental_health

  دو کتابچه ÛŒ دیگر هم هست: یکی خاص پیشگیری Ùˆ یکی هم خاص ارتقای سلامت روان.  تو این دومی دکتر یاسمی از نویسندگان است. دمش گرم!

آخر ما از دست شما چه کار کنیم؟ از خود مان می گوییم، می گویید قبول نیست، سر کتاب برای مان باز کن! سر کتاب باز می کنیم، یکی می گوید این مهم نیست. مقالاتی هم هست بر خلاف این. ان یکی هم می گوید حدیث نقل نکن!

تکلیف ما را جان عمه جان خود مان روشن کنید: بالاخره از معتزله هستید یا از اشاعره؟ اهل نقل اید یا عقل؟ ما به کدام ساز شما برقصیم؟

يادش بخير در كتاب‌هاي راهنمايي و دبيرستان‌مان يك چيزهايي مي‌نوشت و بعد هم مي‌گفت دانش‌مندان گفته‌اند؛ ما هم دور از جان شما عين بز دهان‌مان واز مي‌ماند كه چه دانش‌مندان دانش‌مندي! يك بار هم به ذهن‌مان نرسيد كه اين دانش‌مندان مگر مغز چهارپا ميل نموده‌اند كه چنين خزعبلاتي به‌هم مي‌بافند.

دكتر رفيعي عزيز ما دو نوبت شواهدي را براي دفاع از نظريه‌شان مبني بر موفقيت برنامه‌هاي پيش‌گيري اوليه براي كاهش مصرف مواد ارايه دادند. سري اول كه يك‌سري استراتژي را معرفي كرده بود Ùˆ بيان شد كه Ø´Ù…اره‌ي يك دارد مي‌گويد كه مهارت‌هاي مقابله با برنامه‌هاي پيش‌گيري افزايش يافته است نه مصرف مواد (However, evidence indicates that students' attitudes, beliefs, and skills that counter or resist substance abuse and other kinds of delinquent or violent behavior can be enhanced by instructional approaches combining social and thinking skills with resistance skills) كه دكتر چيزي نفرمودند Ùˆ ما با اجازه‌ي ايشان Ùˆ ساير دوستان فرض كرديم كه ايراد ما را قبول كرده‌اند. حالا يك شاهد ديگر از سازمان جهاني بهداشت ارايه كرده‌اند. با اجازه‌ي همه‌گي رفتيم Ùˆ آن‌را از سايت‌شان آورديم Ùˆ آن قسمتي را كه دكتر فرموده بودند خوانديم. براي اين كه دوستان ديگر زحمت نكشند عين متن آن قسمت به قرار زير است:

خلاصه مقاله:

 Ø¹Ù„ÛŒ جان، ممنون از لطفت

1-با تو کاملا موافقم Ú©Ù‡ بیايد به سراغ شباهت ها ذفت Ùˆ منظور من هم هرگز اين نيست Ú©Ù‡ از تجربه ديگران استفاده نکنيم، اتفاقا شبيه کردن معتاد به بيمار خيلی Ú©Ù…Ú© کننده تر است تا ÙŠÚ© آدم منحرف اخلاقی . پس اصلن هدف نديد گرفتن نيست اما چون قرار است من Ùˆ تو درگير شويم Ùˆ بالاخره بايد ايرادی گرفت!!! فقط منظورم اين است Ú©Ù‡ بين شبيه سازی مثلا بيمه با .... بهتر است  برای درک بهتر بيمه  پيشگيری،آن را به جای تشبيه به بيمه درمانی، به بيمه حضرت عباس تشبيه کنيم، چون درونی تر Ùˆ خودمانی تر است اما  Ù†Ù‡ اينکه عين همان را Ùˆ ... حالا چگونه اين موضوع را يا اين شيوه از پيشگيری را طراحی کنيم، مسلما داستان دارد Ùˆ قابل بحث است اما هدف فعلا قبول اين موضوع است Ú©Ù‡ Ù…بتنی بر شواهد عمل کنيم، Ùˆ اينکه اصولا قبول نکنيم Ú©Ù‡ چون گفته اند پس...  

2- منظور از آمار خطی Ùˆ غير خطی را خودم هم نمی دانم، حديثی از دکتر مکری نقل کردم، ترسيدم بيشتر بگويم معلوم شود هيچی از امار Ú†Ù‡ رسد به آمار غير خطی نمی دانم.  اما فکر Ù…ÛŒ کنم وقتی شرايط سيستمی Ù…ÛŒ شود Ùˆ با تغيير متغييری، بقيه متغيير ها تغيير Ù…ÛŒ کند Ùˆ با تغيير انها، متغيير اول هم تغيير Ù…ÛŒ کند Ùˆ ... امار غير خطی لازم داريم Ùˆ ...ديگر بيشتر توضيح نمی دهم چون آدم وقتی چيزی را نمی داند بايد به نقل از حديث بسنده کند.  اما آن را کافی نداند.

3-

به ویژه صفحه های 27 تا 29 اش به بحث ما بیشتر مربوط است. می گوید:

Prevention interventions reduce .... alcohol, tobacco, and drug use on a sustained basis

من از اين جمله دکتر رفيعی عزيز فقط اصولگرايي Ù…ÛŒ فهمم، : قبول Ú©Ù‡ پيشگيری اثر دارد اما با اگاه سازی!!!  تازه چشم شما روشن، اين را نخوانده بوديد:

دكتر جهانشاهي رمز موفقيت پيشگيري اين  است كه در سنين پيش از دبيرستان مها رت هاي عمومي Ùˆ اختصاصي مقاومت بدون اين كه نامي از ترياك Ùˆ هروئين برده شود كار بشه. . بعد كه توانايي دروني شد  Ùˆ در سال ها بعد عوارض مواد را شنيد ØŒ خودش آن را پاتولوژيك مصرف نكند.

اين نقل قول از دکتر خستو است. به برداشت من، اموزش نه گفتن يعنی آموزش مهارتی در سنين کودکی تا وقتی بزرگ شد، اگاه سازی اش کنيم Ùˆ وقتی عوارض اعتياد را فهميد آنوقت .... حالا Ú©Ù‡ قرار است آگاه سازی اش نکنيم چه؟ يعنی اولی بودن دومی يعنی اموزش سلامت، Ùˆ تا اگاه سازی از اوعرض اعتياد نشود يعنی هيچی يا بی ارتباط به اعتياد، انگار Ø§ÙŠÙ† اموزش ها Ù¾ÙŠØ´ نياز اگاه سازی است.  قربان قدوم مبارک شما، ايکه الان من لاف اجتماع محوری Ùˆ مشارکتی Ùˆ ... Ù…ÛŒ زنم Ú©Ù‡ از شما است، اخر قربانتان شوم، سه بعد از نصفه شب،!!! خواندن Ùˆ نوشتن،  نه عقل گرايي اش قابل اتکا است نه نقل گرايي اش، Ú†Ù‡ رسد به ما Ú©Ù‡ بعد از ساعت 9 عذرمان خواسته است.

اينهمه جلو اين علی خان ايستاده ام که از برنامه های اجتماع محور دفاع کنم و بگويم جامعه شناس نئی جان من، خطا اينجا است،

4- به نظرم اشکال از همانی است Ú©Ù‡ پيگيرش هستيم، : زيرساخت فکری پزشکی/ اخلاقی Ùˆ Ø­Ú©Ù… به پيشگيری ØŒ لذا نقل قول ها Ùˆ درک ها Ùˆ .. همگی از ÙŠÚ© زاويه ديد Ù…ÛŒ شود Ùˆ از آن مشکل ساز تر: اصول گرايي ØŒ

5- خانم دکتر خستو، عزيز، ببخشيد Ú©Ù‡ سوال شما را نديدم، خداييش بقيه مطلبتان را خواندم. در کنار اسم تان، شماره  تعداد ارسال ها را Ù…ÛŒ نويسد نه شماره هر ارسال را لذا در همه مطالب شما،کل ارسال ها ذکر شده.

6- راستی در مورد طراحی ÙŠÚ© پژوهش با خصوصياتی Ú©Ù‡ ØŒ  ذکر کردم Ú©Ù‡ به دردطراحی ÙŠÚ© طرح پيشگيری Ù…ÛŒ شود Ú†Ù‡ نظری داريد. اين معما حل نشود، اين آقا علی تا قيامت Ù…ÛŒ گويد مبتنی بر شواهد